top of page

Sana Kırmızı Çok Yakışıyor: Ay Tutulması Nasıl Olur ve Nedir?

Güneş tutulmasının güzelliğinden sonra bir de Ay tutulması nasıl olur ona da bakalım. Geceleri Güneş’ten aldığı ışığı bize yansıtan yalancı güneşimiz ve aynı zamanda gelgitlerin de sebebi olan Ay’ın tutulabildiğini biliyor muydunuz? Ama Güneş tutulmasından biraz daha farklı olarak Ay tutulmasının gerçekleşmesi biraz daha farklı. Lafı daha uzatmadan hadi Ay tutulması nasıl olur, nedir, ne kadar sürer, ne kadar zamanda bir olur ve ay tutulması çeşitleri nelerdir gibi sorularınıza geçelim!


İçindekiler


Ay Tutulması Nedir?

Ay tutulması kısaca Dünya’nın Güneş ile Ay arasında olmasıyla Ay’ın yüzeyi üzerine gölge düşürmesidir. Bu kozmik olayın yaşanması için Güneş, Dünya ve Ay’ın hizalanması gerekir. Ay tutulması, yeryüzünün Ay'ın ufuk çizgisinin üzerinde olduğu herhangi bir bölgesinden gözlenebilir. Ay’ın bulunduğu konuma göre üç farklı ay tutulması olabilir. Bunlar umbra (tam gölge), penumbral (yarı gölgeli) ve parçalı ay tutulmaları olarak bilinir.


Ay Tutulması Nasıl Olur?


Bu çarpıcı görsel, Ay tutulması sırasında oluşan kırmızı renk etkisini vurguluyor. Güneş ışığının Dünya'nın atmosferinden geçerken kırmızı renge dönüşmesi, Ay'ın yüzeyini bu muazzam olay sırasında kırmızı renkte gösterir. Ay'ın bu kırmızımsı tonları, tutulmanın atmosferik etkilerini gözler önüne seriyor, izleyicilere doğa olaylarının güzelliklerini keşfetme fırsatı sunuyor. Unutulmaz bir Ay tutulması anının detaylarını bu görselde keşfedin. #AyTutulması #KırmızıAy #DoğaOlayları #Astronomi Görseli tıklayarak büyütün ve evrende gerçekleşen bu benzersiz olayın keyfini çıkarın!

Ay tutulması nasıl olur sorusunun tek cevabı dalgalar halinde hareket eden ışığın kırılması ya da Rayleigh saçılmasıdır. Mavi ışık daha kısa dalga boyuna sahiptir ve Dünya atmosferindeki parçacıklar tarafından daha uzun dalga boyuna sahip olan kırmızı ışığa göre daha kolay saçılır. Kırmızı ışık ise atmosferde daha doğrudan ilerler. Ay tutulması sırasında Ay kırmızıya döner çünkü Ay'a ulaşan tek güneş ışığı Dünya'nın atmosferinden geçer. Güneş'ten gelen mavi ışık dağılır ve daha uzun dalga boylu kırmızı, turuncu ve sarı ışık geçer. Tutulma sırasında Dünya'nın atmosferinde ne kadar çok toz veya bulut varsa, Ay o kadar kırmızı görünür. Artık biri size ay tutulması neden olur diye sorduğunda kolayca cevap verebilirsiniz!


Ay Tutulması Ne Kadar Sürer?

Güneş tutulmalarının aksine, tam Ay tutulması birkaç saat sürer ve tutulma süresi genellikle yaklaşık 30 dakika ile bir saat arasında değişir. Bunun nedeni Dünya'nın Ay'a göre büyüklüğüdür.


Ay Tutulması Hangi Evrede Gerçekleşir?

Ay tutulması yalnızca Dolunay sırasında ve Ay Dünya'nın gölgesinin tamamından veya bir kısmından geçtiğinde meydana gelebilir.


 Ay Tutulması Görseli Alt Metni:  Bu etkileyici görsel, Ay tutulması sırasında gökyüzündeki olağanüstü anları yakalıyor. Güneş, Dünya ve Ay'ın mükemmel bir hizalanması sonucu, Ay'ın yüzeyi Dünya'nın gölgesiyle karanlık bir örtüyle kaplanmış durumda. Görselde, Ay'ın kırmızımsı renk alarak adeta bir sanat eseri gibi parlıyor. Bu kırmızı renk, Güneş ışığının Dünya'nın atmosferinden geçerken kırmızı tonlara dönüşmesinden kaynaklanır. Bu benzersiz anı yakalamış olan görsel, Ay tutulması sırasındaki büyüleyici atmosferi ve renk oyunlarını gösteriyor. Astronomi tutkunları ve doğa severler için unutulmaz bir deneyim! #AyTutulması #Astronomi #DoğaOlayları #Gökyüzü Gürseli tıklayarak detayları keşfedin.

Ay Tutulması Kaç Yılda Bir Olur?

Astronomik açıdan ay tutulması nispeten yaygın bir olgudur ve her yıl yaklaşık üç ay tutulması meydana gelir. Tam tutulma ise Dünya’nın her hangi bir yerinden ortalama 2,5 yılda bir görülür. Ek olarak, MÖ 2000’den MS 3000’e kadar Dünya’da 12.064 kere Ay tutulması olacak. Bu tutulmaların %28,8’i tam, %34,8’i parçalı, %36,2’si ise yarı gölgeli ay tutulmaları olacak.


Türkiye’de Ay Tutulması Oranları

Türkiye’de ay tutulması yılda ortalama kaç defa görülür: Ortalama 6 ay ila 2 yılda bir

  • Türkiye’de tam ay tutulması yılda ortalama kaç defa görülür: Ortalama 1 veya 2 yılda bir 

  • Türkiyede parçalı ay tutulması yılda ortalama olarak kaç defa görülür: Ortalama 6 ay ila 2 yılda bir

  • Türkiye’de yarı gölgeli ay tutulması ne kadar sürede bir olur: Ortalama 1 veya 2 yılda bir

Ay Tutulması Her Ay Gerçekleşir Mi?

Hayır, peki ay tutulması neden her ay gözlemlenmez? Çünkü Ay’ın Dünya’nın çevresinde izlediği yörünge %5 eğiktir ve bu nedenle her zaman Dünya’nın gölgesine düşmez.


Ay Tutulmasının Evreleri Nedir?

Kısmi Ay Tutulması:  Ay'ın bir kısmı Dünya'nın gölgesine girer, parlaklığı azalır ve hafif bir kararma gösterir. Tam Ay Tutulması:  Ay tamamen Dünya'nın gölgesine girer, yüzeyi koyu bir renge bürünür; kırmızımsı tonlar Güneş ışığının atmosferden geçerken etkileşime girmesiyle ortaya çıkar. Kısmi Ay Tutulması (Son Aşama):  Ay, Dünya'nın gölgesinden çıkar ve tekrar kısmi gölgeye girer; yüzeyinde hafif bir kararma devam eder. Bu görselde, Ay tutulmasının üç ana evresi gösterilmekte: kısmi tutulma, tam tutulma ve son olarak kısmi tutulmanın devamı. Her evre, Ay'ın gökyüzündeki değişen görüntüsünü vurgular.

20 Aralık 2010 tam ay tutulması (Kaynak: NASA/JPL- Kieth Burns)

Tam ay tutulmasının 5 farklı evresi bulunur ve bunlar şöyle tanımlanır:


Penumbral Evre: Ay tutulmasının ilk ve en ince aşamasıdır. Ay, Dünya'nın gölgesinin soluk bir dış kısmı olan Dünya'nın penumbral gölgesine girer. Bu evre sırasında Ay'da hafif bir gölgelenme fark edebilirsiniz, ancak bunu çıplak gözle tespit etmek genellikle zordur.


Kısmi Evre: Ay'ın bir kısmı Dünya'nın umbral gölgesine, yani gölgenin daha koyu olan orta kısmına girer.

Ay umbra'ya doğru ilerledikçe, Ay'ın yüzeyinin bir kısmını fark edilebilir bir gölge kaplamaya başlar. Ay kısmen tutulmuş gibi görünür ve yüzü boyunca sürünen kavisli bir gölge görülür.


Tam Tutulma Evresi: Ay tutulmasının en dramatik evresidir. Ay'ın tamamı Dünya'nın umbrasına girdiğinde, Dünya'nın gölgesi tarafından tamamen kaplanır. Ay bu evrede kırmızımsı veya bakırımsı bir renk alabilir ve genellikle "kanlı ay" olarak adlandırılır. Ay tutulmasının yoğunluğu ve rengi Dünya'daki atmosferik koşullara bağlı olarak değişebilir.


Tam tutulma evresinden sonra tutulma tersine dönmeye başlar, kısmi ve penumbral evrelerden ters sırada geçer.


Ay Tutulması Çeşitleri

Üç farklı ay tutulması bulunur:

  • Yarı Gölgeli Ay Tutulması (Penumbral Ay Tutulması)

  • Parçalı Ay Tutulması

  • Tam Ay Tutulması


Yarı Gölgeli Ay Tutulması (Penumbral Ay Tutulması)

Bu etkileyici görsel, gökyüzündeki yarı gölgeli ay tutulmasının muhteşem bir anını yakalamaktadır. Ay, Dünya ve Güneş'in kusursuz bir hizalanması sırasında, Dünya'nın yarı gölgesi Ay'ın bir kısmını nazikçe örter.  Ay, Güneş'ten gelen ışığı yansıtarak parlıyor, ancak bu belirli anlarda Dünya'nın yarı gölgesi Ay'ın yüzeyini kısmen kapatarak benzersiz bir görsel şölen oluşturuyor. Bu görselde, Ay'ın bir kısmı hafif bir gölge içinde, diğer kısmı ise aydınlık ve parlak bir atmosfer içindedir.  Yarı gölgeli ay tutulmaları genellikle hafif bir dramatizasyonla birlikte gelir; Ay'ın yüzeyindeki bu ince gölge, gökyüzündeki diğer gök cisimleriyle birlikte eşsiz bir manzara yaratır. Bu tutulma sırasında Ay'ın kenarındaki detaylar belirginleşirken, gökyüzündeki diğer yıldızlar ve gezegenler arka plana huzurlu bir atmosfer katar.  Astronomi meraklıları için bu yarı gölgeli ay tutulması, evrendeki kusursuz hizalanmaların ve ışık-gölge oyunlarının bir göstergesidir. Gökyüzündeki bu görsel şölen, izleyicilere uzayın gizemini ve güzelliğini keşfetme fırsatı sunar.  Bu görsel, yarı gölgeli ay tutulmasının sakin ve büyüleyici anını yansıtarak, doğa olaylarının izleyiciler üzerinde bıraktığı etkiyi vurgular.

Yarı gölgeli ay tutulmasında Ay yüzeyine soluk bir gölge düşer. Ay, Dünya’nın umbrasında bulunmadığı için kızıl ay veya kanlı ay gözlemlenmez çünkü atmosferden geçen ışık ancak Dünya’nın umbra bölgesinden kırılarak Ay’a kırmızılık verir.


Parçalı Ay Tutulması

Bu görsel, parçalı ay tutulmasının olağanüstü bir anını yakalamaktadır. Ay, Dünya ve Güneş arasındaki mükemmel hizalanma sırasında gerçekleşen bu doğa olayı, gökyüzünde mistik bir atmosfer oluşturuyor.  Ay, Güneş'ten gelen ışığı yansıtarak aydınlanır. Ancak belirli zamanlarda, Dünya'nın gölgesi Ay'ı kısmen kapatarak parçalı bir ay tutulması oluşturur. Bu görselde, Ay'ın yüzeyinin bir kısmı koyu renkli bir gölgeyle örtülüdür, bu da tutulmanın etkileyici bir manzarasını sergiler.  Parçalı ay tutulmaları genellikle Dünya'nın atmosferindeki toz ve parçacıkların varlığına bağlı olarak farklı renk tonlarına sahiptir. Bazıları kızıl veya turuncu renkte olabilir, bu da Ay'ın gökyüzünde muazzam bir atmosfer oluşturarak geceye sıra dışı bir dokunuş katmasına neden olur.  Gökyüzündeki bu olağanüstü dans, astronomi meraklıları için büyüleyici bir deneyim sunar. Parçalı ay tutulmaları, evrende gerçekleşen bu büyük ölçekli hizalanmaların ne kadar hassas ve etkileyici olduğunu gösterir.  Bu görsel, doğa olaylarının gizemini ve güzelliğini keşfetmek isteyen herkesi etkileyecek bir parçalı ay tutulmasının anısını yaşatıyor

Parçalı Ay tutulması sırasında, Ay'ın sadece bir kısmı Dünya'nın gölgesine girer, bu da Ay’dan bir ısırık alınmış gibi görünebilir. NASA'ya göre Ay’dan ne kadar büyük bir ısırık alındığı Güneş, Dünya ve Ay'ın nasıl hizalandığına bağlı. 


Tam Ay Tutulması


Bu çarpıcı görsel, gökyüzündeki muazzam bir olayı yakalıyor: tam ay tutulması. Ay, Dünya ve Güneş'in mükemmel bir hizalanması sırasında, Dünya'nın tam gölgesine girmiş durumda. Ay'ın yüzeyi, bu nadir an içinde tamamen koyu bir renk tonuyla kaplanmış, izleyicilere unutulmaz bir doğa olayının şahitliğini yaşatıyor.  Tam ay tutulması sırasında Ay, "kan kırmızısı" olarak adlandırılan bir renk alabilir. Bu, Dünya'nın atmosferinden geçen güneş ışığının kırmızı renk tonlarına sahip olmasından kaynaklanır. Bu etki, Ay'ın yüzeyine düşen ışığın bir kısmının kırmızı renge dönüşerek gökyüzüne yansımasına neden olur.  Gökyüzündeki diğer yıldızlar, bu karanlık ve gizemli anı daha da vurgular. Tam ay tutulmaları genellikle izleyicileri büyüler; uzayın derinliklerine bir pencere açarak evrende gerçekleşen büyük ölçekli olayların güzelliğini ve karmaşıklığını gösterir.  Bu görsel, tam ay tutulmasının doğa olaylarının en etkileyici ve dramatik anlarından birini temsil eder. Işığın ve gölgenin dansı, izleyicilere evrenin büyüleyici ve muazzam doğasını keşfetme şansı sunar.

Tam Ay tutulmasında Ay, Dünya’nın umbrasına, yani tam gölgesine girer ve güneş ışınlarının Dünya atmosferinde kırılması nedeniyle gökyüzünde kızıl veya bakır tonlarında görünür. Tam Ay tutulması halk arasında “Kanlı Ay tutulması” veya “Kızıl Ay tutulması” olarak da bilinir.


Ay Tutulması Etkileri Nedir?

Güneş tutulmaları için de sorduğumuz gibi, Ay tutulması olunca ne olur diye kafamızda soru işaretleri olması çok normal. Kısaca Ay tutulması etkilerileri nedir şu şekilde özetleyebiliriz: 

  • Ay tutulmaları, insanların sahip oldukları inançlar nedeniyle "derin psikolojik etkilere" yol açabilir.

  • Güneş, Dünya ve Ay'ın hizalanması nedeniyle Ay tutulması sırasında gelgitler daha yüksektir ve bu da yer çekimi çekimini artırır. 

  • Değişen ışık seviyeleri nedeniyle vahşi yaşamın farklı davrandığına dair iddialar da vardır. Ancak NASA, ay tutulmalarının insanlar veya hayvanlar üzerinde fiziksel bir etkisi olduğu fikrini destekleyen hiçbir kanıt olmadığını belirtmektedir.

  • Yörüngedeki uzay araçları Dünya'nın gölgesine girdiklerinde güç kaynaklarından kopmuş olurlar.

Ay Tutulması Nasıl İzlenir?

Tam veya parçalı ay tutulmasını izlemek için özellikle bir ekipmana ihtiyacınız yok. Ay normal olarak Güneş’ten aldığı ışığı yansıttığı için çıplak gözle bakılması size herhangi bir zarar vermez. Ancak yarı gölgeli Ay tutulmasını daha net görebilmek için varsa dürbününüzü kullanabilirsiniz. Galaksi Gezgini olarak size güzel bir şekilde Ay tutulması nasıl izlenir birkaç tavsiye vereyim:


  • Ay’ı rahatça görebileceğiniz, yüksek yerlere çıkın.

  • Eğer hava bulutluysa canlı Ay tutulması yayınlarını izleyin

  • Tutulmayı daha rahat net ve rahat görmek için teleskop veya dürbün kullanın

  • Işık kirliliğinin daha az olduğu yerlere gidin, gökyüzü daha iyi görünür


Ay Tutulması Gece Mi Gündüz Mü Görülür?

Ay tutulmaları sadece geceleri gerçekleşir. Bunun nedeni, ay tutulmasının Dünya'nın Güneş ile Ay arasına girerek Güneş'ten Ay'a gelen ışığı engellemesiyle meydana gelmesidir. 


Bulutlu Havada Ay Tutulması Nasıl İzlenir?

Ay tutulması sırasında hava bulutluysa ve görüşü engelliyorsa, tutulmayı yine de çevrimiçi canlı yayınlar veya yayınlar aracılığıyla izleyebilirsiniz. NASA gibi çeşitli web siteleri ve platformlar ay tutulmalarını canlı olarak yayınlayarak, yerel hava koşulları doğrudan görüntüleme için uygun olmasa bile olaya gerçek zamanlı olarak tanık olmanızı sağlar.


Ay Tutulması Felaketleri Nedir?

Ay tutulmaları felaketlere neden olmayan doğal olaylardır. Fakat eski zamanlarda insanlar ay tutulmalarının yaklaşan felaketlerin bir işareti olduğuna inanıyorlardı ve bazıları bugün hala bu inancı sürdürür. Ayrıca Ay tutulmalarının deprem, kasırga veya sel gibi doğal afetlere neden olduğu fikrini destekleyen hiçbir bilimsel kanıt yoktur. Kısaca Ay tutulmaları sadece dünya çapında gökyüzü gözlemcilerinin keyifle izleyebileceği güzel ve büyüleyici bir astronomik olaydır.


Ay Tutulması Depremi Tetikler Mi?

Peki ay tutulması deprem ilişkisi gerçek mi? Tabi ki hayır! Depremler, Dünya'nın en üst kabuğu olan litosferdeki tektonik plakalarının hareketi nedeniyle ani enerji salınımından kaynaklanır. Depremlerin çoğu bu plakaların sınırlarıyla ilişkilidir; burada kaya o kadar büyük bir kuvvete maruz kalır ki kırılır veya kırılır, depolanan elastik gerilme enerjisini sismik dalgalar şeklinde serbest bırakır Yani Ay tutulması depremi tetikleyemez. Bu konu hakkında özellikle yapılan araştırmalar da konuya nokta koymuştur.


Türkiye’de Bir Sonraki Ay Tutulması Ne Zaman Görülecek?

Türkiye’de ortalama olarak her 6 ay ila 1 yıl bir Ay tutulması gözlemlenebilir. İşte sizin için en yakın tarihten 2036’ya kadar Türkiye Ay tutulması takvimi:


  • 18 Eylül 2024 - Parçalı Ay Tutulması

  • 14 Mart 2025 - Yarı Gölgeli Ay Tutulması

  • 7 Eylül 2025 - Tam Ay Tutulması

  • 28 Ağustos 2026 - Parçalı Ay Tutulması

  • 21 Şubat 2027 - Yarı Gölgeli Ay Tutulması

  • 12 Ocak 2028 - Parçalı Ay Tutulması

  • 6 Temmuz 2028 - Parçalı Ay Tutulması

  • 31 Aralık 2028 - Tam Ay Tutulması

  • 26 Haziran 2029 - Tam Ay Tutulması

  • 20-21 Aralık 2029 - Ay Tutulması

  • 15 Haziran 2030 - Parçalı Ay Tutulması

  • 9-10 Aralık 2030 - Yarı Gölgeli Ay Tutulması

  • 7 Mayıs 2031 - Yarı Gölgeli Ay Tutulması

  • 25 Nisan 2031 - Tam Ay Tutulması

  • 18-19 Ekim 2032 - Tam Ay Tutulması

  • 14-15 Nisan 2033 - Tam Ay Tutulması

  • 3-4 Nisan 2034 - Yarı Gölgeli Ay Tutulması

  • 28 Eylül 2034 - Parçalı Ay Tutulması

  • 19 Ağustos 2035 - Parçalı Ay Tutulması

  • 11-12 Şubat 2036 - Tam Ay Tutulması

  • 7 Ağustos 2036 - Tam Ay Tutulması


Türkiye’de olacak bir sonraki Ay tutulması ne zaman olacak öğrendiğimize göre takvimlerinizi işaretlemeyi unutmayın!


bottom of page